Przez dziesięciolecia Aleksandra Szurmiak-Bogucka należała do najwybitniejszych badaczy tradycyjnej kultury muzycznej Karpat. Orawa zajmowała w jej zainteresowaniach miejsce szczególne. Prowadziła tutaj badania terenowe, dokumentowała pieśni, melodie, instrumenty oraz dawne style wykonawcze, pozostawiając cenne świadectwo muzycznego dziedzictwa regionu.

W jej ujęciu muzyka Orawy była czymś więcej niż folklorem scenicznym. Stanowiła żywy zapis historii, pamięci i doświadczenia kolejnych pokoleń mieszkańców. Powstawała na pograniczu kultur, czerpiąc z różnych wpływów, a jednocześnie zachowując własny, rozpoznawalny charakter. Bogactwo tej tradycji widziała nie tylko w repertuarze pieśni i tańców, lecz także w sposobie wykonania, lokalnych odmianach melodii oraz przekazie rodzinnym.

Aleksandra Szurmiak-Bogucka zwracała uwagę na szczególne cechy muzyki orawskiej – jej spokojny, skupiony charakter, opadającą linię melodyczną oraz obecność archaicznych elementów zachowanych przez stulecia. Podkreślała znaczenie dawnych form śpiewu wielogłosowego, swobodnej rytmiki i subtelnych niuansów wykonawczych, które często decydują o lokalnej odrębności bardziej niż sam repertuar.

Ważnym elementem jej badań były także instrumenty pasterskie: trombity, rogi, piszczałki, dwójnice, drumle czy dudy. Postrzegała je nie jako folklorystyczne rekwizyty, lecz jako część dawnego świata pasterzy, świadectwo codziennego życia, pracy i sposobów komunikowania się w górskim krajobrazie.

Szczególne miejsce zajmowali w jej pracach tradycyjni muzykanci i rody muzyczne. Właśnie w nich dostrzegała najcenniejszych strażników lokalnej tradycji. Wysoko ceniła tych wykonawców, którzy przekazywali muzykę w naturalnym ciągu pokoleń, zachowując dawne style gry i śpiewu. Dzięki takim rodzinom wiele archaicznych cech muzyki Orawy przetrwało do czasów współczesnych.

Dorobek Aleksandry Szurmiak-Boguckiej pozostaje jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o muzycznej kulturze regionu. Jej badania pokazują, że muzyka Orawy nie jest jedynie pamiątką przeszłości. To żywa część dziedzictwa, w której zapisane są historia, język, pamięć i tożsamość mieszkańców tej ziemi.